Szpilman Wladyslaw (PL) — Pianista

Pianista краткое содержание

Pianista - описание и краткое содержание, автор Szpilman Wladyslaw (PL), читать бесплатно онлайн на сайте электронной библиотеки Lib-King.Ru.

Gdy pisze te slowa, do oskarowej gali 2003 pozostalo jedynie kilka godzin. Film "Pianista" Romana Polanskiego ma szanse na zdobycie az siedmiu statuetek. Nigdy nie twierdzilem, ze ilosc zdobytych Oskarow lub nominacji jest wyznacznikiem jakosci filmu. Mimo wszystko milo jest wiedziec, ze obraz bedacy w duzej czesci produkcja polska zdobyl tak wielki, miedzynarodowy mir. Dlugo nie zdawalem sobie sprawy, iz "Pianista" to "tylko" ekranizacja tak samo zatytulowanej ksiazki. Dowiedzialem sie o tym dopiero wtedy, gdy wspomnienia Wladyslawa Szpilmana wydane w twardej, czarnej oprawie, wpadly w moje rece.Wladyslawowi Szpilmanowi, polskiemu Zydowi, ktory przed Druga Wojna Swiatowa pracowal jako Pianista w Polskim Radiu nie udalo sie uniknac koszmaru Holokaustu – zdolal jednak, jako jeden z nielicznych Zydow, ocalic swe zycie. Wszystkie lata wojny spedzil w okupowanej przez faszystow Warszawie; poczatkowo mieszkajac wraz z rodzina w getcie, a potem, gdy rozpoczely sie masowe mordy, ukrywajac sie w coraz gorszych warunkach przed bezlitosnymi hitlerowcami. Swoje wojenne wspomnienia spisal wkrotce po wyzwoleniu Polakow, a wydane zostaly one po raz pierwszy w 1946 r. Niestety, nie obeszlo sie bez znacznej ingerencji cenzury. Oryginalna wersja pamietnika Szpilmana byla zapomniana przez piecdziesiat lat, az wreszcie ukazala sie w Niemczech w 1998 r. Blyskawicznie wspiela sie na szczyty list bestsellerow, wywolujac poruszenie spoleczenstw na calym globie. Recenzowane tu wydanie jest pierwsza polska, wolna od cenzury publikacja wspomnien Wladyslawa Szpilmana.31. sierpnia 1939 roku nie bylo w Warszawie juz prawie nikogo, kto bylby zdania, ze wojny z Niemcami mozna jeszcze uniknac, i tylko niepoprawni optymisci byli przekonani, ze Hitler przestraszy sie nieprzejednanej postawy Polski. Ich optymizm byl przejawem oportunizmu, wiary pozbawionej wszelkiej logiki, ze do wybuchu wojny nie dojdzie i ze bedzie mozna nadal zyc w spokoju; zycie bylo przeciez takie piekne.Pianista to wierny opis warszawskiej rzeczywistosci z lat 1939-1945. Narratorem jest Zyd nieustannie zagrozony smiercia z rak faszystow, wiec dziwic moze fakt, ze ksiazka jest napisana bardzo obiektywnie i zawiera niezwykle umiarkowana dawke sensacyjnosci. Wolf Biermann pisze zreszta w poslowiu: "Czytelnicy z pewnoscia zauwaza sami; mimo ze pamietnik ten pisany byl "na goraco", gdyz powstal, gdy ruiny jeszcze dymily, gdy tlil sie jeszcze popiol swiatowej pozogi, to jezyk, jakiego uzywa Wladyslaw Szpilman jest zadziwiajaco powsciagliwy. Autor z melancholijnym niemal dystansem opisuje to wszystko, co wlasnie przezyl." Mimo wszelkich okropienstw, jakich Szpilman doswiadczyl w czasie wojny, ani razu nie usiluje on wyrazic swojego uczucia nienawisci czy checi zemsty. Pianista to literatura faktu. Autor relacjonuje autentyczne wydarzenia, ale ich osad czy wyciaganie wnioskow pozostawia nam. W moich oczach owa rzeczowosc ksiazki jest jedna z jej najwiekszych zalet.Wypilismy kawe i chcielismy zaczac grac. Usiadlem do fortepianu otoczony grupa wrazliwych sluchaczy, ktorzy umieli ocenic przyjemnosc jakiej za chwile mielismy doznac. Po mojej prawej stronie ustawil sie skrzypek, z lewej zas strony siedziala mloda, sliczna przyjaciolka Reginy, ktora miala przewracac kartki nut. Czego moglo mi jeszcze brakowac do szczescia? Czekalismy jeszcze na Haline, ktora musiala wyjsc na chwile do sklepu na dol, by gdzies zadzwonic. Wrocila, niosac wydanie specjalne jednej z gazet. Wielkimi literami, chyba najwiekszymi z tych, ktore byly w dyspozycji drukarni, napisano na pierwszej stronie dwa slowa: PARYZ ZDOBYTY!Oparlem glowe o fortepian i wybuchnalem po raz pierwszy w czasie tej wojny placzem.Pianista przedstawia nam Warszawe w przededniu i w pierwszych tygodniach wojny. Opisuje zajecie stolicy przez gestapowcow i poczatkowe relacje Polakow z Niemcami. Opowiada o pierwszych przesladowaniach Zydow i o tworzeniu getta, o panujacym w nim glodzie i nedzy. Ksiazka relacjonuje w dalszej kolejnosci wywozenie Zydow w nieludzkich warunkach do komor gazowych na poludniu kraju. Opowiada o cudownym wyratowaniu Wladyslawa Szpilmana z objec smierci, ktore to zapoczatkowalo dla niego drugi etap wojny – okres ukrywania sie przed Niemcami, czas jeszcze wiekszej niepewnosci, jeszcze wiekszego strachu, jeszcze wiekszej tragedii. Wreszcie opisuje Pianista wybuch powstania warszawskiego, ktory doprowadzil do "smierci miasta" i do rozpaczliwych staran Szpilmana o przezycie wsrod wyludnionych, ale nie calkowicie opuszczonych przez niemieckich zolnierzy ruin i zgliszcz. Tragizm zwykle splata sie z komizmem, wiec w pamietniku znajdziemy takze kilka absurdalnych lub humorystycznych epizodow, ktorych dowcip zostaje jednak przycmiony przez wszechobecny dramat i w ostatecznym rozrachunku dramat ten tylko uwypukla. Na kartach ksiazki znalazlo sie takze miejsce dla niezwyklego bohaterstwa i szlachetnosci Janusza Korczaka, zwanego przez swoich malych podopiecznych, z ktorymi dobrowolnie poszedl na smierc, Starym Doktorem.Z pewnoscia jeszcze w komorze gazowej, gdy gaz dlawil juz dzieciece krtanie, a strach zajmowal w sercach sierot miejsce radosci i nadziei, Stary Doktor wysilkiem szeptal im:– To nic dzieci! To nic… – by przynajmniej swym malym podopiecznym zaoszczedzic strachu przed przejsciem z zycia do smierci.Pianista udowadnia nam takze, ze w zyciu nigdy nie wolno nie doceniac nam roli przypadku. Historia kapitana Wilma Hosenfelda, oficera Wehrmachtu – "jedynego c z l o w i e k a w niemieckim mundurze" – jest nierozerwalnie zwiazana z dramatem Wladyslawa Szpilmana. Bez jego pomocy autorowi prawdopodobnie nie udaloby sie przezyc ostatnich miesiecy okupacji. Kapitan Hosenfeld wyciagnal pomocna dlon w kierunku Szpilmana w najbardziej krytycznym momentach ukrywania sie przed nazistami. Ratunek przyszedl wiec ubrany w niemiecki mundur. Zycie zaskakuje czasem rownie mocno co fikcja literacka. W recenzowanym przeze mnie wydaniu czytelnik znajdzie fragmenty pamietnika Wilma Hosenfelda, ktorego poglady na ideologie hitlerowska roznily sie diametralnie od pogladow statystycznego niemieckiego zolnierza. Wolf Biermann w swym poslowiu stara sie zlozyc pomost pomiedzy postacia owego wyjatkowego – wyjatkowego, jak na czasy i miejsce, w ktorym zyl – czlowieka a opowiescia Szpilmana.– Wstawac!Podniesli sie tak szybko, jak tylko mogli, z wyjatkiem ojca rodziny, staruszka ze sparalizowanymi nogami. Podoficer kipial ze wscieklosci. Zblizyl sie do stolu, oparl on obiema rekami, wbil sztywne spojrzenie w sparalizowanego i wrzasnal:– Wstawac!Stary czlowiek wsparl sie mocno na poreczach, podejmujac rozpaczliwe wysilki, lecz bez skutku. Nim zdazylismy zorientowac sie w sytuacji, Niemcy rzucili sie na niego, poderwali go z fotelem w gore, wyniesli na balkon i zrzucili z trzeciego pietra na ulice.O Pianiscie trudno napisac cos wiecej. To ksiazka godna polecenia absolutnie kazdemu, ale "w gruncie rzeczy nie potrzebuje ona zadnego komentarza". Przejrzyscie napisana, jest latwa i zarazem wstrzasajaca w lekturze. To jeden z tych tytulow, ktore czyta sie jednym tchem. Jej prawdziwosc trzyma w napieciu i nigdzie nie pozwala czytelnikowi na obojetnosc. Warto powtorzyc za Romanem Polanskim: "Pianista jest swiadectwem ludzkiej wytrzymalosci w obliczu smierci oraz holdem dla sily muzyki i checi zycia. Lamiac wiele stereotypow jest historia opowiedziana bez cienia zadzy zemsty."Holokaust mial miejsce ponad pol wieku i dla osob z mojego pokolenia to dosc odlegla przeszlosc. Nie uwazam jednak, zeby wolno nam bylo o nim zapomniec. Bedzie musialo minac jeszcze duzo czasu, zanim bedzie on mial prawo stac sie tylko pojeciem. Dobrze, ze istnieja dziela takie jak Pianista, ktore kaza nam pamietac.Borys Jagielski