Зайдель Януш Анджей — Paradyzja

Paradyzja краткое содержание

Paradyzja - описание и краткое содержание, автор Зайдель Януш Анджей, читать бесплатно онлайн на сайте электронной библиотеки Lib-King.Ru.

Jedna z najwazniejszych powiesci polskiej fantastyki socjologicznejFantastyki socjologicznej nie wymyslili pisarze, tylko PRL-owscy cenzorzy. Byli oni sklonni przepuscic wlasciwie dowolna tresc, pod warunkiem ze bohaterowie beda sie nazywac Sneer lub Rinah, a akcja bedzie sie rozgrywac na innej planecie. Gdyby zas dokladnie tacy sami bohaterowie robili dokladnie to samo, ale nazywali sie Kowalski i Malinowski, powiesc nie moglaby sie ukazac. Jednak nie da sie sprowadzic fantastyki socjologicznej tylko do sztuczki cenzorskiej, tworzyli ja bowiem autorzy skadinad naprawde rozmilowani w science-fiction – jak chocby Janusz Zajdel.Te ksiazki swietnie znosza probe czasu i czyta sie je dzisiaj jak literature wspolczesna, czego przykladem chocby "Paradyzja". Jest to opowiesc o mieszkancach orbitalnej kolonii poddawanych nieustannej kontroli przez wszechobecny i wszechwiedzacy komputerowy system zabezpieczen. Pilnuje nawet tego, komu i kiedy wolno przejsc do sasiedniego pomieszczenia (oficjalnie chodzi o wzgledy bezpieczenstwa – niekontrolowane ruchy kolonistow moglyby zaburzyc ruch wirowy stacji).Kto pamieta PRL, temu nie trzeba tlumaczyc, jak bardzo odnajdywalismy siebie w tej metaforze. Ale i dzisiaj nie czytamy "Paradyzji" jak basni o zelaznym wilku. A to za sprawa oryginalnego literackiego pomyslu Zajdla, jakim jest "koalang", czyli jezyk kojarzeniowo-aluzyjny. Chodzi o to, ze komputerowy system podsluchu rozumie wprawdzie znaczenia slow i prostych zbitek, ale jest bezradny wobec poetyckich aluzji i metafor – co wykorzystuja mieszkancy Paradyzji, toczac na przyklad takie dialogi:– Szary aniol przysnil mi sie nieostroznie.– Przestrzeni skrawek pustka sie wypelnil?– Mimo przeszlosci myszki w czasowniku rozprzestrzenionej od kranca po kraniec, kotara glosu dloni mej nie tknieta, tesknoty hieny pozostaly przy niej.Co oznacza odpowiednio: "Funkcjonariusz zrobil mi w nocy rewizje, myslac, ze spie", "Czy cos zabral?", "Myszkowal po calym pokoju, szukajac tlumika sygnalu identyfikatora, nie znalazl, ale dran chyba nie dal za wygrana".Przez 20 lat, ktore uplynelo od wydania "Paradyzji", koalang nie stracil nic na aktualnosci. Przeciwnie – od dluzszego czasu w praktyce podobne zabiegi stosowane sa przez internautow. Siec od dawna przeciez jest czytana przez rozne mniej lub bardziej bezmyslne maszyny reagujace na okreslone slowa kluczowe (ze slynnym amerykanskim Echelonem na czele) i zwlaszcza na grupach dyskusyjnych popularna jest taka poezja "poezja": "Poprosze o smietanke do salaty… Musze ja podlac czyms swiezym – ta moja sie chyba zwarzyla". To autentyczny list z 31 pazdziernika 2001 r. z grupy pl.rec.telewizja (chodzi o aktualne kody do pirackiego dekodera Canal+).Zgadujac z obecnych tendencji, mozna sie spodziewac, ze koalang w internecie bedzie zjawiskiem coraz popularniejszym – a wiec chocby dlatego warto siegnac po powiesc, w ktorej go wyprorokowano.